Poema - Andrés López Díaz
Uni vo’
Vinajelal vo’,
ya’lel sat vinajel,
sts’ujulal tok,
chayaxubtas ti banamile,
chayaxubtas ti te’tike.
Xnimaj avu’un ti nichime,
xj’ejinaj avu’un ti mutetike.
Nichimal vo’,
nichimal kuxlejal,
chambes chabek’
lok’el ti kach’elalkutike,
ti kik’obalkutike.
Nichimal sat vo’,
Nichimal nio’
vo’ot jch’ich’alotkutik,
vo’ot ka’lelalkutik
ta kuxlejal.
K’alal ch’abalote
takin ti kekutike
Takin ti ko’onkutike.
Ch’ul vo’, ch’ul yoxó,
mu to me xa ul ta jtojolalkutik,
mu to me xa ch’ay to kosilalkutik,
K’uxubajuk to me ti avo’ontone.
Uni vo’,
uni sat vo’,
uni uk’um.
Agüita
Agua del cielo,
lágrimas del cielo.
rocío de la nube,
embriagas la tierra,
embriagas los árboles,
Haces florecer las flores,
haces cantar a las aves.
Agua florida,
vida florida,
barres,
limpias nuestro lodo,
nuestra suciedad.
Florido ojo de agua,
florido manantial.
Eres nuestra sangre,
eres el agua
de nuestra vida.
Cuando no estás
padecemos de sed en nuestros labios,
padecemos de sed en nuestro corazón.
Sagrada agua, agua cristalina,
ante nosotros todavía no te evapores.
En nuestras tierras aún no te desaparezcas.
Ten piedad aún de nosotros,
Agüita,
ojito de agua,
pequeño río.